THIS MUST BE THE PLACE

De kunstenaars Charlotte Vandenbroucke en Loïc Van Zeebroek geven hun eerste gezamenlijke tentoonstelling de titel This Must Be the Place. Deze titel wekt een bepaalde verwachting. Hij verwijst naar een song van Talking Heads, een liefdeslied over het vinden van emotionele rust, warmte en een thuis.

Met deze tentoonstelling willen de kunstenaars een gezamenlijke plaats creëren. Dat doen ze in de galerie Dauwens & Beernaert, waar ze sinds het begin van hun publieke artistieke carrière tentoonstellen.

Het duowerk This Must Be the Place reflecteert de leefwerelden van beide kunstenaars. We zien hoe het poëtische, fluïde landschap van Loïc wordt weerspiegeld in het Mirnoir van Charlotte. Het ene werk leidt de kijker naar het andere. De werken zijn zo opgesteld dat het landschap zichtbaar wordt in het Mirnoir-werk van Charlotte. Daardoor krijgt het werk een geheel nieuwe dimensie.

Een opvallend werk in de tentoonstelling is een schilderij met een afbeelding van een rood Perzisch tapijt. Dit werk van Loïc Van Zeebroek maakt een sterke indruk. Het past volledig binnen zijn artistieke ontwikkeling, waarin hij vragen stelt over de waarde van het schilderkunstige beeld in relatie tot de werkelijkheid.

Loïc gebruikt een realistisch element als uitgangspunt voor zijn schilderij, maar tijdens het creatieproces evolueert het beeld steeds meer naar een combinatie van werkelijkheid en abstractie. Het afgebeelde tapijt wordt een decoratief patroon dat het hele schilderij inneemt en een oneindig karakter krijgt. In dat opzicht kan men het vergelijken met de sculptuur Endless Column van Constantin Brâncuși. Het schilderij lijkt niet te stoppen aan de randen van het doek. Net zoals in de werken van Charlotte Vandenbroucke heeft ook dit werk van Loïc een uitgesproken ruimtelijke werking.

Binnen deze tentoonstelling krijgt het schilderij bovendien een extra inhoudelijke betekenis. Rode tapijten verwijzen immers naar huiselijke warmte, wat aansluit bij de titel van de tentoonstelling. Tegelijk is er een verwijzing naar historische schilderkunst waarin tapijten vaak een prominente rol spelen. Een bekend voorbeeld daarvan is Ivan the Terrible and His Son Ivan on 16 November 1581 van Ilya Repin (1885, olie op doek, 199,5 × 254 cm).

Het schilderij Adam en Eva in landschap van Loïc Van Zeebroek verwijst in zijn titel naar de Bijbelse Tuin van Eden. Opmerkelijk is echter dat Adam en Eva zelf niet aanwezig zijn in het beeld. Ook de uitbundige fauna en flora die we kennen uit vele oude schilderijen van het paradijs ontbreken.

Door deze afwezigheid laat Van Zeebroek de kijker veel ruimte om een eigen verhaal te construeren. Enkel via de titel geeft hij een mogelijke interpretatierichting. Het landschap heeft iets idyllisch, maar tegelijkertijd ook iets unheimlich: een sfeer die tegelijk aantrekkelijk en enigszins verontrustend is.

In die zin roept het werk associaties op met de schilderkunst van de Duitse Romantiek. Daar werd het paradijs vaak niet meer voorgesteld als een letterlijk Bijbels tafereel, maar eerder als een geestelijke toestand verbonden met de ongerepte natuur. Het paradijs werd gezocht in het innerlijke van de mens, in een bijna mystieke ervaring van licht en landschap.

Ook in het werk van Van Zeebroek speelt deze emotionele geladenheid een belangrijke rol. Het landschap wordt niet enkel een plaats, maar een mentale en spirituele ruimte waarin de kijker zijn eigen betekenis kan projecteren.

Loïc kocht van een vriend, die geneeskundestudent is, een studieskelet. Na een grondige analyse van elk beentje en botje schilderde hij dit werk. “Synthese” verwijst duidelijk naar het memento mori en naar de opleiding in de schilderkunst doorheen de geschiedenis, waarbij studenten waarheidsgetrouw stillevens moesten naschilderen.

Tegelijkertijd bevat het werk een humoristische kwinkslag. Zodra de ogen van de toeschouwer gewend raken aan het donkere oppervlak, lijkt het skelet namelijk te glimlachen. Bovendien is dit skelet al jarenlang het trouwe gezelschap van Loïc in zijn atelier.

Het kunstwerk Drager van Charlotte Vandenbroucke (°1994) is een horizontale balk van bijna 245 cm die door de kunstenaar werd bekleed met roofing. Dit kunstwerk is een autonoom object en draagt in de eerste plaats zijn betekenis in zichzelf. Vandenbroucke behoort tot die kunstenaars die werken maken waarin materie, vorm en inhoud op een doordachte en betekenisvolle manier samenkomen.

Een belangrijk kenmerk van deze sculptuur is haar aanwezigheid. Ze verandert de perceptie van de ruimte voor de kijker. Door haar eenvoudige da-sein bezit het werk een sterke fysieke en emotionele aanwezigheid. Als kijker kan men er niet omheen.

Vandenbroucke kiest er bewust voor om de kunst haar weerbarstige karakter te laten behouden, in tegenstelling tot kunst die gemakkelijk consumeerbaar is. Naast deze weerbarstigheid is ook introspectie een belangrijk kenmerk van haar werk. De aandacht wordt uitsluitend getrokken door de vorm en de materie van het kunstwerk, ontdaan van overbodige details. De buitenkant van Drager, gemaakt uit gebruikte roofing, nodigt – zoals in veel van haar werk – uit tot een aandachtige blik van dichtbij.

Tegelijk roept het kunstwerk verschillende associaties op. De titel Drager zou kunnen verwijzen naar een alledaagse plank of een gestileerde, niet-functionele wandkast, maar zulke interpretaties blijven te anekdotisch. De titel verwijst eerder naar een drager van gedachten, een soort lieu de mémoire. Het geschonden oppervlak van de roofing roept herinneringen op aan wonden, aan de littekens van het leven.

Zoals in sommige andere werken van Vandenbroucke kunnen ook hier verwijzingen worden gelezen naar de historische schilderkunst, bijvoorbeeld naar Narcissus van Caravaggio of naar voorstellingen van Saint Sebastian, zoals in het werk van Gerrit van Honthorst.

Daarnaast brengt Drager het schilderij The Body of the Dead Christ in the Tomb van Hans Holbein the Younger (1522, olie op paneel, 200 × 30,5 cm) in herinnering. Er is geen directe verwijzing, maar door de plaatsing en de horizontale, langgerekte vorm begint men aan dit klassieke schilderij te denken. Net zoals bij Holbein drukt ook het werk van Vandenbroucke een zekere eenzaamheid uit.

Ook H.H. van Thierry De Cordier vertoont een gelijkaardige langgerekte compositie waarin een beeld van volstrekte leegte wordt opgeroepen. Daarnaast roept Drager associaties op met stenen sarcofagen die men soms in kerken of musea aantreft.

Op het eerste gezicht lijkt Drager een zeer eenvoudig werk: een zwarte balk die horizontaal aan de muur hangt. Maar in zijn eenvoud is het complex en nodigt het uit tot verschillende interpretaties. Luc Tuymans zei ooit dat zijn schilderijen “de immense intensiteit van de stilte” moeten bezitten – een opgevulde stilte of leegte. Een sculptuur als Drager slaagt erin een gelijkaardige ervaring op te roepen.

Het werk is enerzijds in zichzelf besloten, maar anderzijds opent het zich voor onze herinnering en verbeelding. Daarom is Drager van Charlotte Vandenbroucke een fascinerend kunstwerk en een belangrijk moment in de ontwikkeling van haar oeuvre.

Zoals Anne Truitt het formuleerde:
“I have struggled all my life to get maximum meaning in the simplest possible form.”

Met het werk Pictura flirt Charlotte Vandenbroucke met de grenzen van het trompe-l’œil. Een deel van het werk bestaat uit een objet trouvé: een verweerde roofing met daaronder een plankenvloer. In andere delen van het werk heeft de kunstenares deze materialen echter geschilderd en nagebootst. De nerven, littekens, verweringen en sporen van het oppervlak worden zo overtuigend gereproduceerd dat het moeilijk wordt om origineel en schildering van elkaar te onderscheiden.

Op die manier speelt Vandenbroucke bewust met de relatie tussen werkelijkheid en afbeelding. Het werk balanceert tussen materiële realiteit en picturale illusie. De kijker wordt uitgedaagd om voortdurend te onderzoeken wat echt is en wat geschilderd.

Hiermee sluit het werk aan bij de traditie van het trompe-l’œil in de schilderkunst. In Pictura gebruikt Vandenbroucke deze techniek niet alleen als visueel spel, maar ook als reflectie op de aard van de schilderkunst zelf: wat is beeld, wat is materie, en waar ligt de grens tussen beide?

THIS MUST BE THE PLACE

VISITOR GUIDE